Adolf Kliszewicz, Współczesny kryzys państwowości

Mottem książki Współczesny kryzys państwowości Adolfa Kliszewicza, wydanej nakładem „Przeglądu Powszechnego” przez Wydawnictwo Księży Jezuitów w 1929 r., jest znamienny cytat z Włodzimierza Sołowjowa: Państwa, jako całość zbiorowa, giną tylko z powodu grzechów zbiorowych i mogą być ratowane tylko przez naprawę ustroju społecznego, czyli przez zbliżenie go do wymogów porządku moralnego. Celem pracy tego niemal kompletnie dzisiaj zapomnianego autora jest wykazanie, skonkretyzowanie i wyświetlenie związku kryzysu państwa współczesnego z moralnym rozkładem społeczeństw europejskich, czyli zasadniczym odstępstwem ich od objawionego ludziom porządku moralnego (s. 8).

 
Kliszewicz twierdzi, iż kryzys współczesnego państwa (pisze po I wojnie światowej) nie jest wywołany chwilowymi, przejściowymi czynnikami, ale pozostaje w związku z głębszymi przyczynami i defektami całego życia i całej cywilizacji europejskiej – charakterystykę jej życia wewnętrznego stanowi nieuczciwość i brak wszelkich zasad w polityce, dziki egoizm i skąpstwo klas posiadających, powszechna żądza używania, rozwiązłość i rozluźnienie obyczajów, jednym słowem brutalny egoizm i chęć używania bez oglądania się na względy etyczne dominują w życiu cywilizowanej ludzkości współczesnej (s. 7-8). To, co widzimy obecnie (…) posiada – podkreśla we wstępie do książki – wszelkie cechy jakiegoś głębszego przełomu, cechy kryzysu cywilizacji współczesnej w ogóle, wywołanego trwającymi już od dłuższego czasu podkopami pod same jej podstawy, to znaczy pod chrześcijaństwo. Obecnie jesteśmy bezsprzecznie świadkami stopniowego załamywania się do niedawna jeszcze tak świetnej cywilizacji rasy białej (…) Europa zaczyna schodzić stopniowo na drugi plan historii, zaczyna zatracać swe dawne cechy metropolii świata, stawać się już natomiast tylko zaściankiem, tylko jedną z jego prowincji. Następuje zmierzch Europy, a na tym ponurym tle, jako jeden z głównych przejawów ogólnego kryzysu naszej cywilizacji wstaje groźne widmo rozstroju i rozkładu państwa, które na próżno już sili się godzić autorytet z wolnością na podstawie poszanowania praw osobowości ludzkiej, a staje przed widmem anarchii albo tyranii w tej lub innej formie (tamże).

 

Czytaj dalej „Adolf Kliszewicz, Współczesny kryzys państwowości”

Reklamy